Jak działa Chat GPT-4 – zasada działania, koniec modelu i następcy

GPT-4 to duży model językowy OpenAI, który odpowiada, przewidując kolejne fragmenty tekstu (tokeny) na podstawie wzorców z treningu i treści rozmowy. Ta zasada działania nie zmieniła się do dziś i dotyczy też jego następców. Zmieniło się co innego: GPT-4 zniknął z ChatGPT 30 kwietnia 2025 roku, a 23 października 2026 roku OpenAI wyłączyło go razem z GPT-3.5 także w API. Kto dziś otwiera ChatGPT, rozmawia już z modelami GPT-6 i GPT-5.6.

Poniżej: jak GPT-4 działa od środka, co wniósł w porównaniu z GPT-3.5, co dokładnie wyłączyło OpenAI i co to oznacza dla zwykłego użytkownika oraz dla programisty, który ma GPT-4 w kodzie.

Jak działa GPT-4 – zasada w czterech krokach

GPT-4 nie wyszukuje gotowych odpowiedzi w bazie, tylko generuje je słowo po słowie. Mechanizm, opisany przez OpenAI w raporcie z premiery modelu, składa się z czterech warstw:

1. Tokenizacja. Tekst, który wpisujesz, zostaje pocięty na tokeny – fragmenty słów, całe słowa albo znaki. Model nie widzi liter ani zdań, tylko ciąg liczb odpowiadających tokenom. Szczegóły opisuje tekst o architekturze tokenizacji.
2. Przewidywanie następnego tokenu. Bazowy GPT-4 był trenowany do jednego zadania: przewidzieć kolejne słowo w dokumencie. Uczył się na danych publicznych z internetu i na danych licencjonowanych. Sieć, która to robi, to transformer – architektura sieci neuronowej, która przy każdym kolejnym tokenie „patrzy” na cały dotychczasowy tekst rozmowy i waży, które jego fragmenty są w tej chwili najważniejsze.
3. Dostrajanie z udziałem ludzi (RLHF). Sam model bazowy odpowiada na pytanie na wiele sposobów, często rozmijając się z intencją użytkownika. Dlatego OpenAI dostroiło go metodą uczenia ze wzmocnieniem na podstawie ocen ludzi (RLHF). Według OpenAI zdolności modelu pochodzą głównie z treningu wstępnego, a dostrajanie odpowiada za to, że model trzyma się polecenia i reguł bezpieczeństwa.
4. Okno kontekstu. Model „pamięta” rozmowę tylko w granicach okna kontekstu. Podstawowy GPT-4 mieścił 8 192 tokeny, wariant gpt-4-32k – 32 768 tokenów, czyli około 50 stron tekstu. Co nie mieści się w oknie, dla modelu nie istnieje.

Z tej zasady wynika najważniejsza słabość wszystkich modeli GPT: model podaje najbardziej prawdopodobną odpowiedź, a nie sprawdzoną. Stąd halucynacje – zmyślone fakty, podane tym samym pewnym tonem co prawdziwe. GPT-4 ograniczył ten problem, ale go nie usunął. Nie usunęli go też następcy.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak ten sam mechanizm rozwinął się w kolejnych generacjach, zajrzyj do przewodnika po modelach GPT w ChatGPT.

Czym GPT-4 różnił się od GPT-3.5

GPT-4 był pierwszym multimodalnym modelem w ChatGPT: przyjmował tekst i obraz, a odpowiadał tekstem. OpenAI pokazało go 14 marca 2023 roku i tego samego dnia udostępniło w ChatGPT, wyłącznie subskrybentom planu Plus. Różnice wobec GPT-3.5 według raportu OpenAI:

Często powtarzana liczba „25 tysięcy słów” dotyczyła tego, ile tekstu wariant 32k mógł przyjąć na wejściu – nie długości odpowiedzi.

Wnioskowanie z obrazów było najważniejszą nowością tej generacji. Model potrafił opisać zdjęcie, wyczytać dane z tabeli na zrzucie ekranu albo wskazać błąd w kodzie wklejonym jako obraz. Dziś wszystkie aktualne modele OpenAI przyjmują tekst i obraz, więc to, co w 2023 roku było przełomem, stało się standardem. Precyzyjne kierowanie modelem przy takich zadaniach opisuje tekst o zaawansowanej inżynierii promptów.

Co stało się z GPT-4 w ChatGPT

GPT-4 nie jest dostępny w ChatGPT od 30 kwietnia 2025 roku – zastąpił go GPT-4o. OpenAI ogłosiło to w notatce z 10 kwietnia 2025 roku i od początku podkreślało, że zmiana dotyczy tylko aplikacji, a nie API.

Potem z ChatGPT odeszła cała rodzina „czwórek”. Według centrum pomocy OpenAI 13 lutego 2026 roku z ChatGPT zniknęły GPT-4o, GPT-4.1, GPT-4.1 mini i o4-mini, a klienci firmowi stracili GPT-4o w swoich asystentach GPT po 3 kwietnia 2026 roku. Od 26 czerwca 2026 roku w ChatGPT nie ma też GPT-4.5. Stare rozmowy nie przepadły – OpenAI przeniosło je na odpowiedniki nowszych modeli.

Jeśli więc szukasz w menu ChatGPT pozycji „GPT-4”, nie znajdziesz jej. Nie da się też wrócić do tego modelu przez wyższy plan.

Wyłączenie GPT-4 i GPT-3.5 w API – 23 października 2026

23 października 2026 roku OpenAI wyłączyło w API ostatnie wersje GPT-4 i GPT-3.5. Wyłączenie ogłoszono 22 kwietnia 2026 roku, z półrocznym wyprzedzeniem. Od tej daty wywołanie modelu zwraca błąd – model nie jest już dostępny. Lista pochodzi ze strony Deprecations w dokumentacji OpenAI:

Tego samego dnia zniknęły też starsze modele rozumujące: o1, o1-pro, o3-mini i o4-mini. Wcześniej OpenAI wyłączyło gpt-4-32k (6 czerwca 2025 roku), gpt-4-0314 i gpt-4-turbo-preview (26 marca 2026 roku) oraz gpt-3.5-turbo-instruct i gpt-3.5-turbo-1106 (28 września 2026 roku). Od 23 października 2026 roku w API nie ma więc żadnego modelu z pierwotnej linii GPT-4 ani GPT-3.5.

Pozostałe „czwórki” mają już wyznaczoną datę. 14 października 2026 roku OpenAI zapowiedziało wyłączenie GPT-4o (gpt-4o-2024-08-06, gpt-4o-2024-11-20), GPT-4o mini, GPT-4.1 i GPT-4.1 mini na 14 stycznia 2027 roku, z zamiennikiem gpt-6-luna.

Co to oznacza dla użytkownika ChatGPT

Dla osoby, która korzysta z ChatGPT w przeglądarce lub aplikacji, wyłączenie w API niczego nie zmienia. GPT-4 i tak nie działa w ChatGPT od kwietnia 2025 roku. Zmiana dotyka cię pośrednio, jeśli używasz zewnętrznej aplikacji, wtyczki albo chatbota na stronie firmy, który pod spodem wciąż wywołuje GPT-4 lub GPT-3.5. Jeśli dostawca nie przełączył modelu, od 23 października taka usługa nie odpowiada albo zwraca błędy.

Co to oznacza dla programisty – migracja krok po kroku

Jeśli w kodzie masz gpt-4, gpt-4-turbo albo gpt-3.5-turbo, musisz zmienić model – od 23 października 2026 roku takie wywołania zwracają błąd. Na podstawie dokumentacji OpenAI:

1. Znajdź wywołania. Przeszukaj kod i konfigurację pod kątem nazw z tabeli wyżej, także aliasów bez daty (gpt-4, gpt-3.5-turbo) – one też przestały działać.
2. Wybierz zamiennik. OpenAI wskazuje gpt-5.6-sol za GPT-4 i gpt-5.6-terra za GPT-3.5. Na start nowych projektów dokumentacja poleca rodzinę GPT-6: GPT-6 Astra do najtrudniejszych zadań, GPT-6.1 Sol jako kompromis jakości i ceny, GPT-6 Luna do tanich, masowych zadań.
3. Sprawdź parametry. W nowych modelach z rozumowaniem temperature, top_p i top_logprobs nie działają, gdy poziom rozumowania jest inny niż none – trzeba je usunąć z zapytania. Zamiast nich ustawiasz reasoning.effort: low, medium (domyślnie), high, xhigh albo max; GPT-6 Sol i GPT-6 Luna przyjmują też none. Czym jest temperatura w LLM, wyjaśniamy osobno.
4. Przejdź na Responses API, jeśli używasz narzędzi. GPT-6 Astra i GPT-6.1 Sol obsługują Chat Completions, ale wywołanie narzędzi (function calling) działa w nich tylko przez Responses API.
5. Przetestuj na swoich danych. Nowy model odpowiada inaczej niż GPT-4, więc prompty pisane pod stary model trzeba sprawdzić na reprezentatywnych przykładach przed przełączeniem produkcji.
6. Ustaw monitoring wyłączeń. Endpoint GET /v1/models zwraca pole shutdown_date, więc datę końca modelu możesz sprawdzać automatycznie, zamiast dowiadywać się z błędu.

Modele dostrojone (fine-tuning) na GPT-4 i GPT-3.5 zniknęły razem z modelem bazowym. Trzeba je odtworzyć na nowym modelu bazowym, a OpenAI ogranicza tworzenie nowych zadań fine-tuningu: aktywni klienci stracą tę możliwość 6 stycznia 2027 roku.

Dla porządku: OpenAI deklaruje co najmniej 6 miesięcy wypowiedzenia dla modeli ogólnie dostępnych, 3 miesiące dla wariantów wyspecjalizowanych i nawet 2 tygodnie dla modeli w wersji preview.

Co zastąpiło GPT-4 – aktualne modele OpenAI

W API flagową trójką są dziś GPT-6 Astra, GPT-6.1 Sol i GPT-6 Luna. Każdy z nich przyjmuje tekst i obraz, ma okno kontekstu 1,05 mln tokenów i oddaje do 128 tys. tokenów odpowiedzi. Zestawienie z katalogu modeli w dokumentacji OpenAI:

Najtańszy z nowych modeli kosztuje 300 razy mniej za token wejściowy niż GPT-4, a ma ponad sto razy większe okno kontekstu.

W ChatGPT model wybierasz dziś poziomem myślenia, nie nazwą. Od 7 października 2026 roku w zakładce Chat działa GPT-6, a w menu wybierasz poziom: Instant, Medium, High, Extra High albo Pro. Według centrum pomocy OpenAI w planach płatnych poziomy od Instant do Extra High obsługuje GPT-6 Sol, a poziom Pro – GPT-6 Astra. Plany Free i Go dostają lżejsze modele z rodziny Luna. Do dłuższych zadań wykonywanych samodzielnie służy osobny agent ChatGPT Work, uruchomiony 9 lipca 2026 roku dla planów płatnych. Więcej o tym, co potrafi nowy flagowiec, piszemy w tekście GPT-6 Astra – co to jest i co potrafi, a o agencie – w tekście o GPT-6 Astra w ChatGPT Work.

Ile kosztuje dostęp do następców GPT-4

GPT-6 Sol w zakładce Chat dostajesz od planu Plus za 20 USD miesięcznie, a najmocniejszy poziom Pro na GPT-6 Astra – od planu Pro. Podstawowy ChatGPT działa też za darmo. W cenniku OpenAI są cztery plany indywidualne: Free (0 USD), Go (8 USD), Plus (20 USD) i Pro (od 100 USD miesięcznie). Cena w złotówkach zależy od kraju i podatku. Różnice między planami zestawia tekst ChatGPT Plus, Pro czy Go – który plan wybrać, a stawki API – zestawienie cen ChatGPT i API.

GPT-4 na tle konkurencji – co z tego zostało

Porównanie „GPT-4 kontra Gemini i Claude” straciło sens, bo GPT-4 nie jest już modelem, który da się wybrać. Wszyscy trzej dostawcy wymienili modele kilka razy od 2023 roku. Aktualne porównanie trzech głównych czatów znajdziesz w tekście Gemini vs ChatGPT vs Claude, a opisy poszczególnych narzędzi – w tekstach o Gemini i Claude.

Najczęstsze pytania

Podsumowanie

GPT-4 był przełomem: pierwszy model w ChatGPT, który rozumiał obrazy, rzadziej zmyślał i zdawał egzaminy zawodowe na poziomie dobrych kandydatów. Zasada jego działania – tokeny, przewidywanie następnego tokenu, dostrajanie z udziałem ludzi i ograniczone okno kontekstu – obowiązuje także w modelach, które go zastąpiły. Sam model odszedł: z ChatGPT zniknął w kwietniu 2025 roku, a 23 października 2026 roku – z API. Jeśli wciąż masz go w kodzie, migracja na gpt-5.6-sol albo rodzinę GPT-6 to zadanie na teraz, nie na później.

Pojęcia z tego tekstu – token, okno kontekstu, RLHF – wyjaśnia słownik pojęć LLM.

Źródła

• Deprecations – lista wyłączanych modeli, daty i zamienniki, OpenAI
• Models – aktualne modele API, okna kontekstu i ceny, OpenAI
• GPT-6 and other models in ChatGPT – modele i poziomy myślenia w planach, OpenAI Help Center
• GPT-4 – raport z premiery: trening, RLHF, wyniki testów, OpenAI

Ostatnia aktualizacja: 31 października 2026 · Zgłoś poprawkę