AI do pisania tekstów – co oddać modelowi, a czego nie: podział zadań, prawo autorskie i oznaczanie w firmie
AI do pisania tekstów oddaje się zadania, które da się sprawdzić – szkic z dostarczonych faktów, konspekt, warianty nagłówków, redakcję, skrót, korektę i tłumaczenie – a człowiekowi zostają fakty, źródła, opinia i odpowiedzialność za publikację, bo model przewiduje prawdopodobny ciąg wyrazów zamiast pobierać fakty, a prawo autorskie i obowiązek oznaczania z art. 50 AI Act zaczynają się liczyć dopiero tam, gdzie jest wkład i przegląd człowieka.
Model językowy to program, który na podstawie ogromnej liczby przeczytanych tekstów przewiduje kolejne wyrazy odpowiedzi – na takich modelach działają ChatGPT, Claude i Gemini. Z tego mechanizmu wynika pięć rzeczy, które firma pisząca z AI powinna znać:
- Oznaczanie dotyczy wąskiej klasy tekstów. Od 2 sierpnia 2026 art. 50 ust. 4 AI Act obejmuje tekst opublikowany, żeby informować odbiorców o sprawach interesu publicznego. Według wytycznych Komisji Europejskiej z 20 lipca 2026 tekst reklamowy i opisy produktów bez twierdzeń o zdrowiu, bezpieczeństwie konsumentów i zrównoważonym rozwoju są poza zakresem.
- Człowiek jest ostatnim krokiem. Wyjątek od oznaczania daje przegląd merytoryczny człowieka z odpowiedzialnością redakcyjną, ale według wytycznych znosi go istotna zmiana tekstu przez AI po akceptacji.
- Ustawa o prawie autorskim nie zawiera pojęcia AI. Chroni „przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze”, a regulaminy dostawców przenoszą na użytkownika tylko te prawa, które istnieją.
- Oszczędność jest realna, ale wymaga kontroli. Według Google Search Central modele generatywne nie pobierają faktów, tylko przewidują prawdopodobny ciąg wyrazów. W eksperymencie z 2023 roku na 453 specjalistach wsparcie modelu skróciło czas zadań pisemnych o 40% i podniosło ocenę jakości o 18%.
- Plan ma znaczenie dla danych. Plany bezpłatne i osobiste mogą trenować model na wklejonym tekście, plany firmowe domyślnie tego nie robią.
Według Eurostatu w 2025 roku technologie AI stosowało 19,95% przedsiębiorstw w UE (firmy od 10 pracowników), a w Polsce 8,36%, więc większość polskich firm dopiero układa zasady. Werdykt w jednym zdaniu: oddaj modelowi szkic, strukturę, warianty i redakcję, zostaw sobie fakty, opinię i ostatnie sprawdzenie, oznaczaj tylko tam, gdzie wymaga tego art. 50 ust. 4, ale zawsze wskaż, kto odpowiada za publikację. Niżej znajdziesz tabelę decyzyjną, dziewięć kroków pracy, checklistę sprawdzania faktów, mapę kategorii narzędzi, prawo autorskie z ustawy i regulaminów, praktykę art. 50, zasady dotyczące danych i wzór jednej strony zasad dla firmy. Tekst opisuje przepisy i dokumenty instytucji, nie jest poradą prawną.
Co oddać AI przy pisaniu tekstów, a co musi zostać u człowieka?
AI do pisania tekstów dobrze obsługuje zadania, w których wynik można sprawdzić na tekście i na własnych materiałach – szkic z dostarczonych faktów, konspekt, warianty nagłówków i wiadomości, redakcję, skrót, korektę i tłumaczenie – a człowiekowi zostają fakty, liczby, cytaty, przepisy, opinia, dane klientów i odpowiedzialność za publikację.
Halucynacja to zmyślenie podane przez model tonem pewnym: nieistniejąca liczba, nazwa, cytat albo przepis. Przegląd merytoryczny to sprawdzenie treści, a nie tylko formy, przez osobę, która zna temat. Te dwa pojęcia wyznaczają granicę w tabeli niżej.
| # | Zadanie | Oddać czy zostawić | Warunek | Podstawa |
|---|---|---|---|---|
| 1 | szkic z dostarczonych faktów | oddać z kontrolą | model dostaje twoje materiały i pozwolenie na odpowiedź „nie mam dość informacji” (szczegóły w sekcji o krokach pracy) | dokumentacja Anthropic o ograniczaniu zmyśleń |
| 2 | konspekt i struktura | oddać | cel i odbiorcę tekstu zatwierdza człowiek | zasada podziału pracy |
| 3 | warianty nagłówków, tytułów, opisów i wiadomości do testów | oddać | title, meta description i opis grafiki też czytasz przed publikacją | Google Search Central |
| 4 | redakcja: skracanie, zmiana tonu, upraszczanie | oddać | ostatnią redakcję robi człowiek | wytyczne Komisji do art. 50 |
| 5 | korekta językowa i tłumaczenie | oddać | korekta to nie przegląd merytoryczny | wytyczne Komisji do art. 50 |
| 6 | streszczenie własnych dokumentów | oddać | z cytatami prowadzącymi do źródła | dokumentacja Anthropic, pomoc Google |
| 7 | fakty, liczby, nazwy, cytaty, przepisy, ceny, daty | zostaje | sprawdzenie u źródła pierwotnego | Google Search Central, International AI Safety Report 2026 |
| 8 | opinia, stanowisko, wybór obietnicy, strategia | zostaje | to wkład, z którego powstaje utwór | ustawa o prawie autorskim, US Copyright Office |
| 9 | opinie klientów, referencje, przypadki z liczbami | zostaje i nie powstaje w modelu | zlecanie fałszywych opinii jest nielegalne | UOKiK |
| 10 | dane osobowe, tajemnice handlowe, dokumenty klientów | nie do planu osobistego | tylko plan firmowy z umową powierzenia, a najlepiej wcale | gov.pl, pomoc dostawców |
| 11 | komunikaty o zdrowiu, bezpieczeństwie konsumentów i środowisku | tylko szkic | tekst przegląda osoba z wiedzą w temacie | wytyczne Komisji do art. 50 |
| 12 | odpowiedzialność za publikację | zawsze człowiek i firma | regulaminy dostawców jej nie przejmują | warunki Anthropic i Gemini API |
Skala zysku jest mierzalna, choć z zastrzeżeniem. W eksperymencie opublikowanym w 2023 roku w czasopiśmie Science (Noy i Zhang) wsparcie ChatGPT skróciło średni czas zadań pisemnych dopasowanych do zawodu o 40% i podniosło ocenioną jakość o 18% – badanie objęło 453 wykształconych specjalistów, było prowadzone online na ówczesnym modelu i nie dotyczy tekstów publikowanych bez przeglądu. Według Eurostatu technologie AI generujące język pisany lub mówiony albo kod stosowało w 2025 roku 8,76% firm w UE (Eurostat nie rozdziela w tej pozycji tekstu, mowy i kodu), a wśród firm używających AI najczęstszym celem był marketing lub sprzedaż (34,70%).
Jak wygląda pisanie tekstu z AI krok po kroku?
Pisanie tekstu z AI idzie w dziewięciu krokach, w których model pracuje w krokach 3-5, a człowiek w pozostałych, i kończy się przeglądem merytorycznym człowieka, po którym AI już niczego nie zmienia.
| Krok | Co się dzieje | Kto |
|---|---|---|
| 1 | cel, odbiorca i pytanie, na które tekst odpowiada | człowiek |
| 2 | zebranie faktów, danych i źródeł: własne dokumenty, strony producentów, przepisy | człowiek |
| 3 | przekazanie modelowi tylko tych materiałów, zgoda na „nie mam dość informacji”, a przy długich dokumentach prośba o dosłowne cytaty | człowiek i model |
| 4 | konspekt, który zatwierdza człowiek | model i człowiek |
| 5 | szkic sekcja po sekcji | model |
| 6 | sprawdzenie każdego faktu, liczby, nazwy, cytatu i przepisu u źródła pierwotnego (checklista w następnej sekcji) | człowiek |
| 7 | redakcja: głos marki, opinia, przykłady z firmy | człowiek |
| 8 | przegląd merytoryczny i akceptacja przez osobę odpowiedzialną, bez dalszych zmian od AI | człowiek |
| 9 | decyzja o oznaczeniu, przegląd title, meta description i tekstu alternatywnego grafik, wskazanie osoby odpowiedzialnej w widocznym miejscu i, jeśli ma to sens dla odbiorców, krótka informacja, jak powstał tekst | człowiek |
W kroku 3 polecenie – instrukcja, którą wpisujesz modelowi, czyli prompt w pracy z AI – musi zawierać cel, odbiorcę, fakty, format i zakaz zgadywania. Te elementy wracają przy każdym zadaniu, więc pisanie poleceń dla AI najlepiej oprzeć na stałym szablonie, a gotowe wzory poleceń do tekstów przygotowujemy w osobnym materiale. Dokumentacja Anthropic zaleca, żeby przy długich dokumentach model najpierw wypisał dosłowne cytaty, a dopiero potem na nich pracował.
W krokach 2-3 i 6 pomaga narzędzie do pracy na własnych źródłach. Według pomocy Google Gemini Notebook (dawniej NotebookLM) opiera odpowiedzi czatu wyłącznie na dodanych źródłach, a cytaty prowadzą do fragmentu źródła, co ułatwia sprawdzenie. W planie bezpłatnym notatnik przyjmuje do 50 źródeł, każde do 500 tys. wyrazów albo 200 MB.
Krok 8 jest ostatnim, w którym tekst zmienia treść. Według wytycznych Komisji, jeśli AI zmienia, uzupełnia lub przeformułowuje treść po akceptacji redakcyjnej, wynik traktuje się jak wygenerowany. Korekta ortografii po akceptacji nie jest przeglądem merytorycznym. Wytyczne mówią o „istotnej” interwencji AI, więc to, że drobna poprawka pisowni nie znosi wyjątku, jest naszym wnioskiem z ich brzmienia, a nie rozstrzygnięciem Komisji. Krok 9 bierze się z zaleceń Google Search Central: przegląd obejmuje także metadane, a informacja o tym, jak powstała treść, ma być podana „w sposób, który ma sens dla odbiorców”.
Dlaczego AI zmyśla fakty i jak to wychwycić przed publikacją?
AI zmyśla fakty, bo model językowy nie pobiera faktów, tylko przewiduje prawdopodobny ciąg wyrazów na podstawie danych treningowych, więc liczba, nazwa, cytat albo przepis mogą brzmieć pewnie i być zmyślone – dlatego każdy fakt w tekście sprawdza się u źródła pierwotnego, zanim tekst wyjdzie.
Google Search Central pisze wprost, że ręczne sprawdzenie faktów i przegląd wszystkich treści wygenerowanych przez AI przed publikacją jest „krytyczne”. Źródłem problemu są halucynacje AI: model przewiduje prawdopodobny ciąg słów, a nie sprawdza prawdy, i to jedno z najczęstszych zagrożeń sztucznej inteligencji w pracy z tekstem.
| Co sprawdzić | Gdzie |
|---|---|
| liczby i statystyki | strona instytucji, która je opublikowała, albo producenta |
| nazwy własne i cytaty | strona lub dokument, z którego pochodzą |
| przepisy | ISAP (prawo polskie) albo EUR-Lex (prawo UE) |
| daty, nazwy produktów i funkcje | dokumentacja producenta |
| ceny | cennik producenta |
| linki | otwórz każdy i sprawdź, czy strona mówi to, co tekst |
| metadane | przeczytaj title, meta description i opis grafiki |
Checklista przed publikacją tekstu z AI:
- [ ] Każda liczba ma źródło, które otworzyłeś.
- [ ] Każdy cytat istnieje w tym brzmieniu u źródła.
- [ ] Każdy przepis ma właściwy numer artykułu i ustępu.
- [ ] Nazwy firm, produktów i osób są zapisane poprawnie.
- [ ] Każdy link działa i prowadzi do strony, która potwierdza zdanie.
- [ ] W tekście nie ma opinii klientów ani przypadków, których nie było.
- [ ] Title, meta description i opisy grafik są przeczytane.
- [ ] Osoba odpowiedzialna przeczytała wersję ostateczną i po jej akceptacji AI niczego nie zmieniało.
Skala błędów nadal jest duża. Międzynarodowy raport International AI Safety Report 2026 podaje, że systemy AI zmyślają informacje i dają mylące porady, wśród udokumentowanych szkód wymienia sfabrykowane cytaty prawne i zaznacza, że od stycznia 2025 halucynacje są rzadsze, ale przy złożonych zadaniach błędy pozostają częste. W badaniu EBU i BBC z października 2025, przeprowadzonym przez 22 media publiczne z 18 krajów w 14 językach, 45% odpowiedzi asystentów AI miało co najmniej jeden istotny problem – z zastrzeżeniem, że badanie dotyczyło pytań o bieżące wiadomości, a nie pisania tekstów.
Dokumentacja Anthropic podaje techniki, które ograniczają zmyślenia: pozwól modelowi napisać, że nie ma dość informacji, ogranicz go do podanych dokumentów, każ mu popierać twierdzenia cytatami i wycofać twierdzenie bez cytatu, porównaj kilka przebiegów tego samego zadania. Ta sama dokumentacja zastrzega, że techniki znacząco ograniczają halucynacje, ale ich nie eliminują – są uzupełnieniem sprawdzania, nie jego zastępstwem. Ograniczenie modelu do dodanych dokumentów też nie daje pewności, co pokazują halucynacje w NotebookLM, narzędziu odpowiadającym ze źródeł użytkownika.
Jakie narzędzia AI do pisania pasują do którego kroku?
AI do pisania tekstów to sześć kategorii narzędzi – asystent czatowy, edytor w dokumencie lub w oknie czatu, narzędzie do pracy na własnych źródłach, korekta i parafraza, tłumaczenie oraz platforma marketingowa z szablonami – a wybór zależy od kroku pracy, od planu (osobisty czy firmowy) i od tego, czy narzędzie pokazuje źródła, nie od rankingu.
Plan osobisty to konto zakładane przez jedną osobę (bezpłatne albo płatne indywidualnie), plan firmowy to konto organizacji z umową zawartą przez firmę. Ta różnica decyduje o tym, co dzieje się z wklejonym tekstem (szczegóły w sekcji o danych).
| Kategoria | Do którego kroku | Na co uważać | Przykłady |
|---|---|---|---|
| asystent czatowy | 4-5 (konspekt, szkic) | plan osobisty może trenować model na wklejonym tekście | ChatGPT, Claude, Gemini, Microsoft Copilot |
| edytor w dokumencie lub w oknie czatu | 5 i 7 (szkic, redakcja) | wersję ostateczną akceptuje człowiek, potem AI już nie poprawia | Canvas w ChatGPT, Notion AI |
| praca na własnych źródłach | 2-3 i 6 (materiały, sprawdzanie) | odpowiedzi wyłącznie z dodanych źródeł, z cytatami; w planie bezpłatnym do 50 źródeł | Gemini Notebook, dawniej NotebookLM |
| korekta i parafraza | 7 (redakcja) | korekta nie jest przeglądem merytorycznym; parafraza zmieniająca sens to już generowanie | LanguageTool, Grammarly, QuillBot |
| tłumaczenie | po kroku 7 | tłumaczenie AI tekstu człowieka po przeglądzie spełnia wyjątek od oznaczania | DeepL i asystenci czatowi |
| platforma marketingowa z szablonami | 5 (warianty, krótkie formy) | masowe generowanie stron bez wartości dla odbiorców to według Google nadużycie | Jasper, Writesonic, Copy.ai |
Nazwy są przykładami kategorii, nie rekomendacją. Jasper, Writesonic i Copy.ai zaczynały jako generatory tekstów marketingowych, a dziś opisują się szerzej – jako platformy marketingowe i sprzedażowe, więc ich zakres sprawdź na stronie producenta. Ten tekst nie ocenia, które narzędzie pisze lepiej po polsku, bo w źródłach, na których się opieramy, nie ma niezależnego pomiaru. Asystentów najlepiej porównywać według zadania, bo Gemini, ChatGPT i Claude oraz alternatywy dla ChatGPT różnią się planami, limitami i funkcjami, a porównanie asystentów AI wg zadania wypada inaczej przy szkicu, a inaczej przy redakcji. Przekład to osobna kategoria, w której tłumacz AI ma własne kryteria wyboru. Osobne teksty o DeepL, Grammarly, QuillBot, LanguageTool i platformach marketingowych przygotowujemy. Teksty piosenek to osobny temat, poza zakresem tego poradnika, bo zwykle powstają razem z melodią w narzędziach, jakimi są generatory muzyki AI.
Czy tekst napisany z AI jest chroniony prawem autorskim i czyj jest?
Tekst napisany z AI jest chroniony prawem autorskim w tej części, w której powstał z twórczego wkładu człowieka, bo ustawa chroni „przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze” (art. 1 ust. 1) i przyznaje prawo twórcy (art. 8 ust. 1), a samo wpisanie polecenia zwykle za wkład nie wystarcza według urzędu USA i analizy Parlamentu Europejskiego; polska ustawa o AI nie mówi.
Utwór to w rozumieniu ustawy efekt twórczej pracy człowieka, ustalony w jakiejkolwiek postaci, na przykład tekst. Wkład twórczy to decyzje człowieka, które nadają tekstowi indywidualny charakter: dobór, układ, opinia, przykłady, redakcja.
| Warstwa | Źródło | Co mówi | Status |
|---|---|---|---|
| prawo polskie | ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 1 ust. 1 i 2¹, art. 8) | utworem jest przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze; chroniony jest sposób wyrażenia; prawo przysługuje twórcy | akt prawny, bez przepisu o AI |
| prawo UE | analiza Europejskiej Służby Naukowej Parlamentu Europejskiego (EPRS) i orzecznictwo TSUE | utwór ma być „własną intelektualną twórczością autora” z wolnych i twórczych wyborów; czysto maszynowe wyniki bez udziału człowieka raczej nie będą chronione | brak unijnych przepisów o wytworach AI |
| państwa członkowskie | to samo opracowanie EPRS | państwa członkowskie widzą potrzebę znaczącego wkładu człowieka; Włochy: ustawa z października 2025 chroni dzieła ludzkiego intelektu tworzone z użyciem AI; Czechy: sąd w 2023 uznał, że samo napisanie polecenia generującego obraz zwykle nie jest autorstwem | przykłady, nie prawo polskie |
| USA | US Copyright Office, część 2 raportu (styczeń 2025) | samo polecenie nie daje kontroli wystarczającej do autorstwa; chroniona jest ludzka ekspresja, twórczy dobór, układ i modyfikacje; ocena indywidualna | stanowisko urzędu innego państwa |
| regulaminy | warunki OpenAI, Anthropic i Google | kto według umowy z dostawcą „posiada” wynik | umowa, nie źródło ochrony prawnej |
Nasz wniosek z tych warstw (wniosek, nie rozstrzygnięcie): im więcej twórczych wyborów człowieka w tekście – struktura, opinia, przykłady, redakcja – tym mocniejsze podstawy ochrony; samo polecenie i niezmieniony wynik to podstawa najsłabsza. Ta sama zasada obowiązuje poza tekstem: prawo autorskie w Polsce i UE chroni utwory człowieka, a nie sam wynik pracy modelu.
Co mówią ustawa i instytucje publiczne
Ustawa o prawie autorskim w tekście jednolitym z 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 24) nie zawiera pojęcia sztucznej inteligencji, więc o statusie tekstu z AI rozstrzyga wykładnia przepisów o utworze i twórcy, a instytucje UE i USA opisują ten wymóg jako konieczność twórczego wkładu człowieka.
Cztery cytaty, na których opiera się ta wykładnia:
- art. 1 ust. 1: „Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór)”,
- art. 1 ust. 2¹: „Ochroną objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne”,
- art. 8 ust. 1: „Prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej”,
- opracowanie EPRS: według Służby jest mało prawdopodobne, by czysto wygenerowane wyniki bez udziału człowieka albo z bardzo małym udziałem dawały ochronę prawnoautorską, a przy dziełach tworzonych z pomocą AI stopień wymaganego wkładu jest niepewny.
Z art. 1 ust. 2¹ wynika wniosek, że pomysł i instrukcja zapisane w poleceniu dla modelu nie są chronione same w sobie – chroni się wyrażenie. Z art. 8 ust. 2 wynika domniemanie, że twórcą jest osoba, której nazwisko widnieje na utworze; nazwisko pod tekstem to więc domniemanie, a nie dowód wkładu twórczego. W sprawdzonych źródłach urzędowych nie znaleźliśmy oficjalnego polskiego stanowiska o ochronie wytworów AI; ustawa nie zawiera przepisu o wynikach AI.
Co regulaminy ChatGPT, Claude i Gemini mówią o własności wyniku
Regulaminy trzech dostawców przenoszą na użytkownika prawa do wyniku w zakresie, w jakim dostawca je ma albo w jakim pozwala prawo, ale nie gwarantują ochrony prawnej ani unikalności tekstu, a odpowiedzialność za użycie zostawiają użytkownikowi.
| Dostawca | Kto ma prawa do wyniku | Czy wynik może się powtórzyć | Czego nie wolno | Kto odpowiada |
|---|---|---|---|---|
| OpenAI (ChatGPT) | według warunków OpenAI użytkownik jest właścicielem wyniku w zakresie dozwolonym prawem | sprawdź w warunkach dla EOG | sprawdź w warunkach dla EOG | użytkownik |
| Anthropic (Claude, warunki dla konsumentów od 8 października 2025) | Anthropic przenosi na użytkownika swoje prawa do wyniku „jeśli jakiekolwiek ma” | warunki tego nie rozstrzygają | – | użytkownik: nie powinien polegać na wyniku bez samodzielnego sprawdzenia jego dokładności |
| Google (aplikacja Gemini, warunki od 30 lipca 2026) | Google nie zgłasza praw własności do wygenerowanych treści | – | wprowadzać innych w błąd, że treść od generatywnej AI utworzył człowiek | użytkownik |
| Google (Gemini API) | Google nie rości sobie własności wyniku | tak: Google może wygenerować to samo lub podobne dla innych | – | użytkownik odpowiada za użycie treści i za to, jak użyją jej osoby, którym ją udostępnił |
Wniosek z tabeli: „własność według regulaminu” to nie to samo co ochrona prawnoautorska. Regulamin reguluje stosunek między tobą a dostawcą i nie stworzy praw, których ustawa nie przyznaje. Jeśli tekst nie jest utworem, możesz go używać zgodnie z umową z dostawcą, ale nie masz wyłączności, którą daje prawo autorskie.
Co wpisać do umowy z autorem i pracownikiem
Umowa z autorem tekstu albo zasady dla pracownika powinny wprost mówić, czy wolno używać AI, w jakim zakresie i kto odpowiada za treść, bo prawa przenosi się tylko do tego, co jest utworem, a umowa obejmuje pola eksploatacji wymienione w niej wprost.
Pola eksploatacji to wymienione w umowie sposoby korzystania z utworu, na przykład publikacja w internecie, druk, tłumaczenie. Według art. 41 ust. 2 ustawy umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych albo umowa o korzystanie z utworu obejmuje pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione. Według art. 12 ust. 1 pracodawca nabywa prawa majątkowe do utworu pracownika z chwilą jego przyjęcia, w granicach celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Wniosek: przenosi się prawa, które istnieją – jeśli tekst nie jest utworem, nie ma czego przenieść, więc umowa powinna mówić także o użyciu AI.
Pięć zapisów do omówienia z prawnikiem (propozycje, nie wzór umowy):
- Informacja, czy autor używa AI i do których zadań.
- Oświadczenie autora o wkładzie własnym i o tym, że nie wkleja danych klienta do narzędzi na planach osobistych.
- Pola eksploatacji wymienione wprost.
- Odpowiedzialność za treść i sprawdzenie faktów po stronie autora albo redakcji.
- Zasada oznaczania i przeglądu, jeśli tekst jest w zakresie art. 50 ust. 4 AI Act.
Czy teksty z AI trzeba oznaczać? Art. 50 AI Act w praktyce firmy
Firma musi oznaczyć tekst z AI tylko wtedy, gdy publikuje go, żeby informować odbiorców o sprawach interesu publicznego, i tekst nie przeszedł przeglądu człowieka albo kontroli redakcyjnej z odpowiedzialnością redakcyjną (art. 50 ust. 4 stosuje się od 2 sierpnia 2026), a według wytycznych Komisji z 20 lipca 2026 tekst reklamowy i opisy produktów bez twierdzeń o zdrowiu, bezpieczeństwie konsumentów i zrównoważonym rozwoju są poza zakresem.
AI Act to rozporządzenie UE 2024/1689 o sztucznej inteligencji. Podmiot stosujący to firma albo osoba, która używa narzędzia AI zawodowo, a dostawca to firma, która to narzędzie udostępnia. Art. 50 ust. 4 nakłada obowiązek na podmiot stosujący, czyli na firmę publikującą tekst. Informacja o tym, że tekst jest wygenerowany, ma być jasna i wyraźna, najpóźniej przy pierwszym kontakcie odbiorcy z treścią (art. 50 ust. 5). Obrazy, wideo, deepfake i znaki wodne regulują osobne ustępy (art. 50 ust. 1-3), a oznaczanie treści AI przez C2PA i SynthID to przede wszystkim zadanie dostawców narzędzi.
Kogo dotyczy obowiązek i od kiedy
Obowiązek z art. 50 ust. 4 AI Act dotyczy firm i osób używających AI zawodowo, od 2 sierpnia 2026, bez okresu przejściowego, i nie dotyczy osób piszących w czysto osobistej, nieprofesjonalnej sprawie.
- 2 sierpnia 2026 – od tego dnia stosuje się art. 50, także ust. 4.
- 2 grudnia 2026 – do tego dnia mają czas wyłącznie dostawcy systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026, i tylko na znakowanie maszynowe z ust. 2. Okres ten nie obejmuje obowiązków firmy publikującej tekst.
- Treści sprzed 2 sierpnia 2026 – według FAQ Komisji treści wygenerowanych przed tą datą nie trzeba oznaczać wstecz, choć Komisja zachęca, żeby to zrobić, gdzie to możliwe. Przy tekście przygotowanym wcześniej, a publikowanym teraz, bezpieczniej oprzeć się na przeglądzie człowieka przed publikacją.
Według FAQ Komisji osoba, która regularnie osiąga korzyść ekonomiczną albo prowadzi działalność gospodarczą, zawodową lub freelance, działa zawodowo. Gdy narzędzia używa pracownik na polecenie i pod kontrolą firmy, podmiotem stosującym jest firma, a nie pracownik – i pozostaje nim także wtedy, gdy zleca teksty wykonawcom zewnętrznym albo freelancerom. Wytyczne podają przykład spoza zakresu: uczniowie piszący zadania domowe.
Które teksty firmowe są w zakresie art. 50 ust. 4
W zakresie art. 50 ust. 4 AI Act są teksty opublikowane dla dużej, nieokreślonej grupy odbiorców, które informują o sprawach interesu publicznego – na przykład raport dla inwestorów albo komunikat o zdrowiu lub bezpieczeństwie – a poza zakresem są reklama, opisy produktów bez takich twierdzeń, korespondencja z klientem, teksty wewnętrzne i porada konsultanta.
Według wytycznych tekst musi spełnić łącznie trzy warunki: być opublikowany (dostępny dla nieokreślonej, dość dużej liczby niepowiązanych odbiorców), informować odbiorców i dotyczyć spraw interesu publicznego. Lista tych spraw obejmuje m.in. politykę i procesy demokratyczne, administrację i usługi publiczne, wymiar sprawiedliwości, prawa podstawowe, bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne, ochronę środowiska, bezpieczeństwo konsumentów oraz rozwój gospodarczy, finansowy, polityczny, naukowy lub kulturalny, który może być przedmiotem debaty publicznej.
| # | Rodzaj tekstu firmowego | Czy w zakresie ust. 4 | Podstawa | Co zrobić |
|---|---|---|---|---|
| 1 | reklama, opis produktu, oferta handlowa bez twierdzeń o zdrowiu, bezpieczeństwie konsumentów i zrównoważonym rozwoju | poza zakresem | przykład z wytycznych | sprawdzić fakty jak w każdym tekście |
| 2 | ten sam opis z twierdzeniem o zdrowiu, bezpieczeństwie konsumentów albo zrównoważonym rozwoju | w zakresie | przykład z wytycznych (zastrzeżenie przy reklamie i opisach produktów) | przegląd człowieka z wiedzą w temacie albo oznaczenie |
| 3 | raport lub sprawozdanie dla inwestorów, np. spółki giełdowej | w zakresie | przykład z wytycznych | przegląd specjalistów; sprawozdanie zrównoważonego rozwoju po takim przeglądzie spełnia wyjątek |
| 4 | e-mail do klienta, prywatna korespondencja zawodowa, intranet | poza zakresem | tekst nie jest „opublikowany” | zasady danych z dalszej części tekstu |
| 5 | porada konsultanta dla klienta o zgodności z przepisami | poza zakresem | przykład z wytycznych | odpowiedzialność zawodowa zostaje |
| 6 | streszczenie wiadomości dostępne tylko użytkownikowi czatu | poza zakresem | przykład z wytycznych | – |
| 7 | wpis blogowy lub newsletter firmy do dużej grupy odbiorców | w zakresie tylko wtedy, gdy temat należy do spraw interesu publicznego | wytyczne nie dają przykładu bloga firmowego | granica oceniana indywidualnie; przy tematach zdrowia, bezpieczeństwa konsumentów, środowiska i spraw gospodarczych bezpieczniej oprzeć się na wyjątku przeglądu |
| 8 | korekta i tłumaczenie tekstu napisanego przez człowieka | to nie generowanie tekstu | wyjątek „standardowej edycji” z wytycznych | tłumaczenie AI po przeglądzie człowieka spełnia wyjątek |
Wytyczne podają też przykłady w zakresie spoza świata firm: streszczenie AI artykułu gazety o decyzji rady miasta, komunikat instytucji meteorologicznej ostrzegający przed burzą i fragmenty zmienione przez AI w artykule porównującym działanie diet na chorobę.
Jak spełnić wyjątek: przegląd człowieka i odpowiedzialność redakcyjna
Wyjątek od oznaczania z art. 50 ust. 4 AI Act daje łącznie przegląd merytoryczny przez osobę z wiedzą albo kontrola redakcyjna (obie obejmują sprawdzenie faktów) i wskazanie osoby lub podmiotu z ostateczną odpowiedzialnością za publikację; nie wystarczy korekta ortografii, polityka redakcyjna ani przegląd automatyczny, a wyjątek znosi istotna zmiana tekstu przez AI po akceptacji.
Odpowiedzialność redakcyjna oznacza, że konkretna osoba albo podmiot ponosi ostateczną odpowiedzialność prawną za publikację treści, łącznie z jej przeglądem. Według FAQ Komisji przegląd człowieka to rozważne zbadanie treści przez osoby z odpowiednią wiedzą i osądem zawodowym, a kontrola redakcyjna to faktyczna kontrola redakcji, która może zatwierdzić, zmienić albo odrzucić tekst z przyczyn merytorycznych, w tym po sprawdzeniu faktów i wiarygodności źródeł.
Cztery warunki wyjątku:
- Przegląd merytoryczny albo kontrola redakcyjna, w której minimum to sprawdzenie faktów.
- Wskazana osoba albo podmiot z ostateczną odpowiedzialnością za publikację.
- Jej tożsamość i dane kontaktowe dostępne publicznie, w łatwym do znalezienia miejscu, na przykład w regulaminie strony albo w stopce.
- Brak istotnej interwencji AI po akceptacji.
Trzy przykłady, które według wytycznych wyjątku nie spełniają:
- strona z artykułami o polityce UE generowanymi przez AI bez przeglądu,
- artykuły sprawdzone przez inny system AI i tylko pobieżnie przez człowieka,
- przegląd w pełni automatyczny albo wyłącznie formalny, jak sprawdzenie pisowni i gramatyki.
Znakowanie maszynowe i kodeks praktyki
Znakowanie maszynowe wyników (art. 50 ust. 2 AI Act) to obowiązek dostawcy narzędzia, a nie autora tekstu, a kodeks praktyki dotyczący przejrzystości treści AI jest dobrowolny: jego niepodpisanie nie jest naruszeniem, ale firma, która go nie stosuje, musi wykazać zgodność innymi odpowiednimi środkami.
Znakowanie maszynowe to ukryty w pliku lub w treści znacznik czytelny dla programów, który pozwala wykryć, że treść powstała w systemie AI. Według FAQ Komisji kodeks praktyki pomaga dostawcom i podmiotom stosującym wykazać zgodność z art. 50 ust. 2, 4 i 5, a Komisja i Rada ds. AI oceniły go jako adekwatny. Kto go nie podpisze, może dostawać więcej wezwań do udzielenia informacji. Technicznie znakowanie opiera się na znakach wodnych i metadanych.
| Standardowa edycja – bez znakowania | Wymaga znakowania przez dostawcę |
|---|---|
| korekta gramatyki | streszczenia |
| drobne poprawki stylistyczne niezmieniające sensu | parafraza zmieniająca styl, strukturę i znaczenie |
| tłumaczenie | – |
Kary i organ w Polsce
Za naruszenie obowiązków z art. 50 AI Act grozi kara do 15 mln EUR albo do 3% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, a w przypadku MŚP według niższej z tych kwot; w Polsce karę nakłada Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji według przepisów rozdziału XII rozporządzenia.
Podstawą jest art. 99 ust. 4 lit. g AI Act (dla dużych firm wyższa z dwóch kwot) i art. 99 ust. 6 (dla MŚP, czyli małych i średnich przedsiębiorstw, niższa z nich). Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) wskazuje Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji jako organ, który nakłada administracyjną karę pieniężną w przypadkach, wysokości i na warunkach z rozdziału XII rozporządzenia 2024/1689.
| Roczny obrót MŚP | 3% obrotu | Górna granica kary |
|---|---|---|
| 1 mln EUR | 30 000 EUR | do 30 000 EUR |
| 5 mln EUR | 150 000 EUR | do 150 000 EUR |
Wyliczenie własne pokazuje granicę „do”, a nie prognozę kary: wysokość ustala organ według okoliczności sprawy.
Czy Google i wykrywacze AI karzą za tekst z AI?
Google nie karze za sam fakt użycia AI – ocenia wartość strony dla użytkowników, a masowe generowanie stron bez wartości jest nadużyciem bez względu na to, jak powstała treść – natomiast wykrywacze AI nie dają wiarygodnego rozstrzygnięcia, bo operator systemu antyplagiatowego uznaje narzędzie wskazujące, czy autor użył AI, za „praktycznie niemożliwe”.
Treści generowane masowo to w polityce spamu Google wiele stron tworzonych głównie po to, żeby manipulować pozycjami stron, a nie pomóc odbiorcom. Google ocenia je bez względu na to, jak powstała treść, a jako przykład podaje użycie generatywnej AI do wygenerowania wielu stron bez wartości dla użytkowników. Ośrodek Przetwarzania Informacji (OPI PIB), operator Jednolitego Systemu Antyplagiatowego, pisze, że narzędzie wskazujące, czy autor korzystał z AI, jest „aktualnie praktycznie niemożliwe” do stworzenia, a fałszywe alarmy „mogą skutkować błędnym posądzaniem o złą wolę”.
| Kto sprawdza | Co sprawdza | Czego nie mówi |
|---|---|---|
| wartość strony dla użytkowników i zgodność z polityką spamu | nie ocenia samego faktu, że tekst powstał z AI | |
| wykrywacz AI | regularność i przewidywalność tekstu | daje fałszywe alarmy i przeoczenia, nie rozstrzyga o autorstwie |
| antyplagiat | podobieństwo do tekstów w bazach | nie mówi nic o użyciu AI |
| przegląd człowieka | fakty, źródła, sens | to jedyna kontrola, którą firma ma w ręku |
Liczby producentów potwierdzają ostrożność. OpenAI wycofało własny klasyfikator tekstu AI 20 lipca 2023 z powodu niskiej dokładności: w testach rozpoznawał 26% tekstów AI i błędnie oznaczał 9% tekstów ludzkich. Plagiat.pl deklaruje dla języka polskiego do 4,5% wyników fałszywie pozytywnych – to deklaracja producenta bez opublikowanej metodologii. Wyliczenie własne: przy 4,5% na 1000 tekstów w całości napisanych przez człowieka do 45 mogłoby zostać błędnie oznaczonych.
Sprawdzenie podobieństwa i wykrywanie AI to dwie różne kontrole: pierwsza porównuje tekst z bazami, druga ocenia sam tekst bez bazy, więc niski wynik podobieństwa nie mówi nic o użyciu AI, a wysoki nie oznacza AI (to wniosek z opisu mechanizmu, nie wynik pomiaru). Dlatego antyplagiat nie wykrywa ChatGPT w sensie dowodu, a detektor AI po polsku i każde narzędzie z rankingu wykrywaczy AI daje tylko ocenę prawdopodobieństwa. Humanizatory AI, które obiecują „uczłowieczenie” tekstu, nie zastępują przeglądu i dokładają własne ryzyko.
Jakich danych nie wklejać do AI przy pisaniu tekstów w firmie?
Do czatu AI na koncie osobistym nie wklejaj danych osobowych, tajemnic handlowych ani dokumentów klientów, bo plany osobiste mogą służyć do trenowania modeli, a plany firmowe (ChatGPT Business, Claude for Work, Gemini dla Google Workspace, Microsoft 365 Copilot) domyślnie nie trenują na wklejonych danych i oferują umowę powierzenia.
Trenowanie modeli oznacza, że dostawca może użyć twoich rozmów do ulepszania kolejnych wersji modelu. Umowa powierzenia to umowa, w której dostawca zobowiązuje się przetwarzać dane osobowe tylko na polecenie firmy i na jej warunkach.
| Plan | Czy trenuje domyślnie | Co robisz |
|---|---|---|
| OpenAI Free, Plus, Pro | treści mogą służyć do trenowania; czaty tymczasowe nie służą | wyłączasz w ustawieniach (Data controls) albo nie wklejasz danych firmy |
| OpenAI Business, Enterprise, Edu, API | domyślnie nie | sprawdzasz umowę powierzenia |
| Anthropic Free, Pro, Max | zależnie od ustawienia; tryb incognito nie trenuje | sprawdzasz ustawienie prywatności |
| Claude for Work i API | domyślnie nie | sprawdzasz warunki komercyjne |
| Gemini, konto osobiste | przy włączonej aktywności czaty służą do ulepszania usług; czaty sprawdzone przez weryfikatorów przechowywane do 3 lat | wyłączasz aktywność albo nie wklejasz danych firmy |
| Gemini dla Google Workspace | nie bez zgody klienta | sprawdzasz ustawienia administratora |
| Gemini API, usługi bezpłatne | ludzie mogą czytać dane wejściowe i wyjściowe | nie wysyłasz danych wrażliwych, poufnych ani osobowych |
| Microsoft 365 Copilot (konto służbowe) | dane nie służą do trenowania podstawowych modeli | sprawdzasz ustawienia organizacji |
Portal gov.pl radzi, żeby do czatu AI nie wpisywać danych osobowych (imion, numerów PESEL, adresów), wizerunków (zdjęć dzieci, klientów, pracowników), tajemnic handlowych, utworów chronionych prawem autorskim, kodu z hasłami i kluczami ani zdjęć pomieszczeń. Ten sam portal zaznacza, że nie ma pewności, czy modele płatne nie wykorzystują danych.
Urząd Ochrony Danych Osobowych w komunikacie z 6 sierpnia 2026 opublikował listy pytań przed wdrożeniem narzędzia AI, w tym zestaw dla małych i średnich firm korzystających z gotowych systemów. Trzy pytania z tej listy warto zadać przed wyborem narzędzia do tekstów: kto odpowiada za dane i czy potrzebna jest umowa powierzenia, czy wprowadzone dane służą do trenowania i czy da się to wyłączyć oraz jakie dane wolno w ogóle wprowadzać. UODO zastrzega, że listy nie są wiążącą wykładnią przepisów i nie przesądzają o zgodności z RODO. Lista uzupełnia, a nie zastępuje przepisy RODO przy korzystaniu z AI, i pomaga ograniczyć sytuacje, w których pracownicy wklejają dane firmowe do narzędzi AI bez wiedzy firmy. Część odpowiedzi daje sam panel ustawień – prywatność w ChatGPT obejmuje m.in. wyłączenie trenowania modelu na rozmowach.
Jak zapisać zasady pisania z AI w firmie: wzór jednej strony
Zasady pisania z AI w firmie mieszczą się na jednej stronie i odpowiadają na osiem pytań: kto odpowiada za publikację, jakie dane wolno wkleić, które zadania oddajemy AI, kto sprawdza fakty, czy i jak oznaczamy, co jest w umowach z autorami, czy wolno generować opinie klientów i jak dokumentujemy przegląd.
| # | Pytanie | Co wpisać (propozycja) | Podstawa |
|---|---|---|---|
| 1 | Kto odpowiada za publikację? | imię i nazwisko albo funkcja osoby odpowiedzialnej, z danymi kontaktowymi na stronie | wytyczne Komisji: odpowiedzialność redakcyjna |
| 2 | Jakie dane wolno wkleić? | lista danych zakazanych i lista dozwolonych planów narzędzi (tylko firmowe do danych klientów) | lista pytań UODO, gov.pl |
| 3 | Które zadania oddajemy AI? | odesłanie do tabeli decyzyjnej z tego tekstu | wytyczne Komisji: przegląd człowieka |
| 4 | Kto sprawdza fakty i jak? | osoba, checklista i zasada „każdy fakt u źródła pierwotnego” | wytyczne Komisji, Google Search Central |
| 5 | Czy i jak oznaczamy? | reguła dla każdego rodzaju tekstu i warunki wyjątku przeglądu | art. 50 ust. 4 AI Act, wytyczne Komisji |
| 6 | Co jest w umowach z autorami? | zapis o użyciu AI, wkładzie własnym i polach eksploatacji | ustawa o prawie autorskim, art. 12 i 41 |
| 7 | Czy generujemy opinie klientów i referencje? | zakaz: opinie publikujemy tylko od klientów i opisujemy sposób ich weryfikacji | UOKiK |
| 8 | Jak dokumentujemy przegląd? | kto, kiedy i na podstawie jakich źródeł zaakceptował tekst | wytyczne Komisji: przegląd człowieka |
Wzór jest propozycją do dopasowania, nie dokumentem prawnym. UOKiK przypomina, że kupowanie i zlecanie fałszywych opinii jest nielegalne, a przedsiębiorca, który publikuje opinie, musi sprawdzać, czy pochodzą od osób, które kupiły produkt albo skorzystały z usługi, i informować, jak to robi. Ten sam schemat – zasady na jednej stronie, odpowiedzialny człowiek i kontrola przed publikacją – przydaje się, gdy automatyzacja z AI i szersze zastosowania AI w biznesie obejmują w firmie coś więcej niż pisanie.
FAQ
Tekst z AI piszesz w dziewięciu krokach: ustalasz cel i odbiorcę, zbierasz fakty, przekazujesz modelowi tylko te materiały, zatwierdzasz konspekt, model pisze szkic, ty sprawdzasz fakty, redagujesz, osoba odpowiedzialna akceptuje tekst, a na końcu decydujesz o oznaczeniu. Model pracuje w krokach 3-5, a po akceptacji człowieka AI już niczego nie zmienia.
Najlepsze AI do pisania tekstów zależy od kroku pracy, planu i tego, czy narzędzie pokazuje źródła: do szkicu wystarczy asystent czatowy, do pracy na własnych dokumentach lepsze jest narzędzie, które odpowiada tylko z dodanych źródeł i podaje cytaty, a do danych firmy potrzebny jest plan firmowy. Rankingu jakości nie podajemy, bo nie ma niezależnego pomiaru, które narzędzie pisze lepiej po polsku.
Darmowe programy AI do pisania to plany bezpłatne asystentów czatowych, narzędzi do korekty i do pracy na źródłach, ale plan bezpłatny i osobisty może trenować model na wklejonym tekście. W bezpłatnych usługach Gemini API dane mogą czytać ludzie, a Google prosi, żeby nie wysyłać tam danych wrażliwych, poufnych ani osobowych.
Pisanie z AI jest rozsądnym wyborem pod dwoma warunkami: każdy fakt sprawdzasz u źródła przed publikacją i nie wklejasz danych osobowych ani poufnych do planów osobistych. Google Search Central uznaje ręczne sprawdzenie treści z AI przed publikacją za krytyczne, a gov.pl podaje listę danych, których nie wpisuje się do czatu.
Tekst z AI i plagiat to dwie różne sprawy, a antyplagiat sprawdza tylko podobieństwo do tekstów w bazach, więc jego wynik nie mówi nic o użyciu AI. Operator Jednolitego Systemu Antyplagiatowego uznaje pewne wykrywanie AI za praktycznie niemożliwe.
Oznaczanie tekstów z AI jest obowiązkowe tylko dla tekstów opublikowanych, żeby informować o sprawach interesu publicznego, które nie przeszły przeglądu człowieka z odpowiedzialnością redakcyjną (art. 50 ust. 4 AI Act). Według wytycznych Komisji reklama i opisy produktów bez twierdzeń o zdrowiu, bezpieczeństwie konsumentów i zrównoważonym rozwoju są poza zakresem.
Tekst napisany przez AI należy według regulaminów do użytkownika w takim zakresie, w jakim dostawca ma prawa albo pozwala na to prawo – Anthropic przenosi swoje prawa „jeśli jakiekolwiek ma”. Ochrona prawnoautorska zależy od twórczego wkładu człowieka, bo ustawa chroni przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze.
Google ocenia wartość strony dla użytkowników, a nie narzędzie, którym napisano tekst. Nadużyciem według polityki spamu Google jest masowe generowanie wielu stron bez wartości dla użytkowników, bez względu na to, czy powstały z AI, czy ręcznie.
Copywriting z AI zmienia rolę człowieka, ale jej nie usuwa: fakty, opinia, przykłady z firmy i przegląd przed publikacją zostają po stronie autora. W eksperymencie z 2023 roku wsparcie modelu skróciło czas zadań pisemnych o 40% i podniosło ocenę jakości o 18%, a wyjątek od oznaczania z art. 50 ust. 4 opiera się właśnie na przeglądzie człowieka.
Pisma i prace zaliczeniowe to osobne tematy, poza zakresem tego poradnika. Do pism z danymi osobowymi stosuje się zasady z sekcji o danych (gov.pl radzi nie wpisywać takich danych do czatu), a prace uczniów podlegają zasadom, które dla AI w szkole ustala placówka.
AI nie powinno pisać opinii klientów, bo według UOKiK kupowanie i zlecanie fałszywych opinii jest nielegalne, a przedsiębiorca publikujący opinie musi sprawdzać, czy pochodzą od osób, które kupiły produkt albo skorzystały z usługi.
Źródła
- Guidelines on transparency obligations for providers and deployers of AI systems, Komisja Europejska: wytyczne do art. 50 AI Act z 20 lipca 2026. Podpierają zakres ust. 4, wyłączenie reklamy i opisów produktów oraz warunki wyjątku przeglądu człowieka.
- Google Search’s guidance on generative AI content on your website, Google Search Central: modele generatywne „nie pobierają faktów”, tylko przewidują prawdopodobny ciąg wyrazów. Ręczne sprawdzenie i przegląd treści z AI przed publikacją są „krytyczne”.
- Reduce hallucinations, dokumentacja Anthropic: techniki ograniczania zmyśleń (zgoda na „nie mam dość informacji”, dosłowne cytaty, popieranie twierdzeń cytatami). Ta sama strona zastrzega, że techniki ograniczają halucynacje, ale ich nie eliminują.
- Gemini API Additional Terms of Service, Google: Google nie rości sobie własności wyniku i może wygenerować to samo lub podobne dla innych. W usługach bezpłatnych dane czytają recenzenci, więc nie wysyła się tam danych wrażliwych, poufnych ani osobowych.
- Use of artificial intelligence in enterprises, Eurostat: dane za 2025 rok. AI stosowało 19,95% firm w UE i 8,36% w Polsce, a technologie generujące język pisany lub mówiony albo kod 8,76% firm.
Ostatnia aktualizacja: · Zgłoś poprawkę








